Translation EN
liǎng huì 两会 shēn 深 guān chá 观察 | zhì néng 智能 jīng jì 经济 xīn xíng tài 新形态 , dào dǐ 到底 “ xīn 新 ” zài 在 nǎ lǐ 哪里
lín jiàn yǒng 林建永 / shàng hǎi 上海 shè huì kē xué yuàn 社会科学院
“ rén gōng zhì néng 人工智能 + ” lián xù 连续 sān nián 三年 bèi 被 xiě rù 写入 zhèng fǔ 政府 gōng zuò 工作 bào gào 报告 , jīn nián 今年 gèng shì 更是 shǒu cì 首次 tí chū 提出 “ dǎ zào 打造 zhì néng 智能 jīng jì 经济 xīn xíng tài 新形态 ” 。 rú hé 如何 jiě dú 解读 zhè yī 这一 tí fǎ 提法 ? zhì néng 智能 jīng jì 经济 shì 是 shén me 什么 ? rú hé 如何 dǎ zào 打造 zhì néng 智能 jīng jì 经济 xīn xíng tài 新形态 ?
suǒ wèi 所谓 “ zhì néng 智能 jīng jì 经济 ” , shì 是 yǐ 以 rén gōng zhì néng 人工智能 wèi 为 hé xīn 核心 qū dòng lì 驱动力 、 yǐ 以 shù jù 数据 wèi 为 guān jiàn 关键 yào sù 要素 、 yǐ suàn lì 以算力 wèi 为 zhòng yào 重要 dǐ zuò 底座 de 的 yī zhǒng 一种 xīn xíng 新型 jīng jì 经济 xíng tài 形态 。 zhè yī 这一 xīn xíng 新型 jīng jì 经济 xíng tài 形态 jiāng 将 quán miàn 全面 zhòng sù 重塑 shēng chǎn 生产 、 fēn pèi 分配 、 jiāo huàn 交换 、 xiāo fèi 消费 děng 等 jīng jì 经济 huó dòng 活动 gè 各 huán jié 环节 。
zài 在 “ rén gōng zhì néng 人工智能 + ” de 的 jī chǔ 基础 shàng 上 , jiāng 将 rén gōng zhì néng 人工智能 tí shēng 提升 dào 到 “ zhì néng 智能 jīng jì 经济 ” , biāo zhì 标志 zhe 着 rén gōng zhì néng 人工智能 de 的 yǐng xiǎng 影响 yǐ 已 cóng 从 jì shù 技术 yīng yòng 应用 céng miàn 层面 yuè shēng 跃升 zhì 至 qū dòng 驱动 “ jì shù 技术 - jīng jì 经济 fàn shì 范式 ” fā shēng 发生 gé mìng xìng 革命性 biàn huà 变化 de 的 gāo dù 高度 。 fàn shì 范式 de 的 gé mìng 革命 , yì wèi zhe 意味着 cóng 从 shēng chǎn 生产 yào sù 要素 、 shēng chǎn 生产 mó shì 模式 、 chǎn yè 产业 zǔ zhī 组织 dào 到 shè huì zhì dù 社会制度 、 shēng huó 生活 fāng shì 方式 hé 和 kōng jiān 空间 xíng tài 形态 de 的 quán fāng wèi 全方位 、 xì tǒng xìng 系统性 zhòng sù 重塑 。
yī 一 、 zhòng dà 重大 jì shù 技术 tū pò 突破 yǐn fā 引发 “ jì shù 技术 - jīng jì 经济 fàn shì 范式 ” zhuǎn huàn 转换
rén lèi 人类 lì shǐ 历史 shàng 上 de 的 měi cì 每次 zhòng dà 重大 jì shù 技术 tū pò 突破 , dōu 都 cuī shēng 催生 le 了 yǔ 与 zhī 之 xiāng shì yīng 相适应 de 的 xīn 新 jīng jì 经济 xíng tài 形态 , bìng 并 yǐn fā 引发 shēn kè 深刻 de 的 “ jì shù 技术 - jīng jì 经济 fàn shì 范式 ” zhuǎn huàn 转换 。 zhè zhǒng 这种 zhuǎn huàn 转换 bù jǐn 不仅 shì 是 xīn 新 chǎn yè 产业 de 的 yǒng xiàn 涌现 , gèng shì 更是 yī tào 一套 zuì jiā 最佳 shí jiàn 实践 mó shì 模式 、 tōng yòng 通用 zǔ zhī 组织 yuán zé 原则 hé 和 cháng shí 常识 jī chǔ 基础 de 的 quán miàn 全面 què lì 确立 。 duì cǐ 对此 , wǒ men 我们 bù fáng 不妨 xiān zuò 先作 yī gè 一个 lì shǐ 历史 de 的 huí gù 回顾 。
gōng yè gé mìng 工业革命 yǔ 与 dòng lì 动力 qū dòng 驱动 fàn shì 范式 : yǐ 以 zhēng qì jī 蒸汽机 wèi 为 hé xīn 核心 , cuī shēng 催生 le 了 fǎng zhī 纺织 、 tiě lù 铁路 děng 等 quán xīn 全新 chǎn yè 产业 。 jī qì 机器 shēng chǎn 生产 qǔ dài 取代 shǒu gōng láo dòng 手工劳动 , gōng chǎng 工厂 zhì dù 制度 hé 和 jí zhōng huà 集中化 shēng chǎn 生产 chéng wèi 成为 biāo zhǔn 标准 , bìng 并 dài dòng 带动 le 了 gōng yè 工业 chéng shì 城市 de 的 jué qǐ 崛起 。 qí 其 “ jì shù 技术 - jīng jì 经济 fàn shì 范式 ” de 的 tè zhēng 特征 shì 是 yǐ 以 jī xiè huà 机械化 、 guī mó huà 规模化 shēng chǎn 生产 hé 和 méi tàn 煤炭 zuò wèi 作为 guān jiàn 关键 shēng chǎn 生产 yào sù 要素 。
diàn qì 电气 gé mìng 革命 yǔ 与 dà guī mó 大规模 shēng chǎn 生产 fàn shì 范式 : diàn lì 电力 hé 和 nèi rán jī 内燃机 jì shù 技术 tuī dòng 推动 le 了 qì chē 汽车 、 jiā diàn 家电 jí 及 zhòng gōng yè 重工业 de 的 fán róng 繁荣 。 jīng jì 经济 zǔ zhī 组织 xiàng 向 jí tuán huà 集团化 、 biāo zhǔn huà 标准化 de 的 dà guī mó 大规模 shēng chǎn 生产 yǎn jìn 演进 , fú tè 福特 zhì chéng 制成 wèi 为 diǎn fàn 典范 , shí yóu 石油 chéng wèi 成为 guān jiàn 关键 yào sù 要素 , bìng 并 sù zào 塑造 le 了 dà dōu shì 大都市 de 的 kōng jiān 空间 xíng tài 形态 。
xìn xī 信息 gé mìng 革命 yǔ 与 shù zì 数字 fàn shì 范式 : yǐ 以 wēi chù lǐ qì 微处理器 hé 和 hù lián wǎng 互联网 wèi 为 hé xīn 核心 , cuī shēng 催生 le 了 jì suàn jī 计算机 / shǒu jī 手机 、 ruǎn jiàn 软件 、 tōng xùn 通讯 děng 等 chǎn yè 产业 。 quán qiú huà 全球化 jià zhí liàn 价值链 fēn gōng 分工 chéng wèi 成为 zhǔ liú 主流 , zhī shí jīng jì 知识经济 、 wǎng luò huà 网络化 zǔ zhī 组织 hé 和 píng tái 平台 mó shì 模式 yǒng xiàn 涌现 , shù jù 数据 kāi shǐ 开始 chéng wèi 成为 zhòng yào 重要 zī yuán 资源 , xīn piàn 芯片 shì 是 guān jiàn 关键 yào sù 要素 , kē jì 科技 jīn róng 金融 chéng wèi 成为 zhòng yào 重要 tuī dòng lì 推动力 。
yīn cǐ 因此 , zuò wèi 作为 xīn yī lún 新一轮 jì shù 技术 gé mìng 革命 hé xīn 核心 de 的 rén gōng zhì néng 人工智能 , yě 也 bì rán 必然 bàn shēng 伴生 zhe 着 quán xīn 全新 de 的 “ zhì néng 智能 de 的 jì shù 技术 - jīng jì 经济 fàn shì 范式 ” 。 qīng huá dà xué jīng jì guǎn lǐ xué yuàn 清华大学经济管理学院 fù 副 yuàn zhǎng 院长 、 hù lián wǎng 互联网 fā zhǎn 发展 yǔ 与 zhì lǐ 治理 yán jiū 研究 zhōng xīn 中心 zhǔ rèn 主任 chén yù bō 陈煜波 jiào shòu 教授 céng 曾 zhǐ chū 指出 , shù jù 数据 qū dòng 驱动 de 的 zhì néng 智能 jīng jì 经济 běn zhì 本质 shàng 上 shì 是 “ jué cè 决策 gé mìng 革命 ” , tā 它 jiāng 将 shǐ 使 jīng jì 经济 huó dòng 活动 cóng 从 yǐ 以 rén 人 wèi zhǔ 为主 、 yī lài 依赖 jīng yàn 经验 、 xiàn xìng 线性 de 的 jué cè 决策 mó shì 模式 , zhuǎn xiàng 转向 jī yú 基于 hǎi liàng 海量 shí shí 实时 shù jù 数据 yǔ 与 fù zá 复杂 suàn fǎ 算法 、 dòng tài 动态 yōu huà 优化 de 的 、 rén jī 人机 xié tóng 协同 zhì néng 智能 de 的 xīn 新 jué cè 决策 mó shì 模式 。 zhè yī 这一 fàn shì 范式 de 的 biàn gé 变革 bù jǐn 不仅 huì 会 cuī shēng 催生 rú 如 liàng zi 量子 kē jì 科技 、 jù shēn 具身 zhì néng 智能 、 nǎo jī 脑机 jiē kǒu 接口 、 zhì néng 智能 wú rén jī 无人机 、 A I AI zhì yào 制药 děng 等 wèi lái 未来 chǎn yè 产业 , gèng 更 jiāng 将 tōng guò 通过 duì 对 chuán tǒng 传统 fàn shì 范式 de 的 “ pò huài xìng 破坏性 chuàng zào 创造 ” , zhòng gòu 重构 zhěng gè 整个 jīng jì 经济 xì tǒng 系统 de 的 yùn xíng 运行 luó jí 逻辑 。
èr 二 、 zhì néng 智能 jīng jì 经济 xīn xíng tài 新形态 dào dǐ 到底 “ xīn 新 ” zài 在 nǎ lǐ 哪里 ?
xí jìn píng 习近平 zǒng shū jì 总书记 shēn kè 深刻 zhǐ chū 指出 : “ yào 要 péi yù 培育 jù yǒu 具有 zhòng dà 重大 yǐn lǐng 引领 dài dòng 带动 zuò yòng 作用 de 的 rén gōng zhì néng 人工智能 qǐ yè 企业 hé 和 chǎn yè 产业 , gòu jiàn 构建 shù jù 数据 qū dòng 驱动 、 rén jī 人机 xié tóng 协同 、 kuà jiè 跨界 róng hé 融合 、 gòng chuàng 共创 fēn xiǎng 分享 de 的 zhì néng 智能 jīng jì 经济 xíng tài 形态 。 ” zhè yī 这一 lùn duàn 论断 gāo dù 高度 gài kuò 概括 le 了 zhì néng 智能 jīng jì 经济 xīn xíng tài 新形态 de 的 hé xīn 核心 tè zhēng 特征 。 qí 其 nèi hán 内涵 kě yǐ 可以 cóng 从 jì shù 技术 、 jīng jì 经济 、 shè huì 社会 sān gè 三个 wéi dù 维度 zhǎn kāi 展开 :
( yī 一 ) jì shù 技术 zhī xīn 之新 : “ shù jù 数据 qū dòng 驱动 ” yǔ 与 “ rén jī 人机 xié tóng 协同 ”
zhì néng 智能 jīng jì 经济 shǒu xiān 首先 shì 是 jì shù 技术 duì 对 shēng chǎn fāng shì 生产方式 de 的 jù dà 巨大 gǎi biàn 改变 , jì 既 bāo kuò 包括 shù jù 数据 de 的 guān jiàn xìng 关键性 yǐng xiǎng 影响 , yě 也 bāo kuò 包括 rén jī 人机 xié diào 协调 duì 对 “ zhì zào 制造 ” liú chéng 流程 de 的 zhòng gòu 重构 。
shù jù 数据 chéng wèi 成为 guān jiàn 关键 shēng chǎn 生产 yào sù 要素 : yǔ 与 chuán tǒng 传统 zī yuán 资源 bù tóng 不同 , shù jù 数据 jù yǒu 具有 fēi 非 jìng zhēng xìng 竞争性 、 kě 可 gòng xiǎng 共享 、 zì 自 shēng zhǎng 生长 de 的 tè xìng 特性 , shǐ yòng 使用 guò chéng 过程 zhōng 中 bù jǐn 不仅 bù 不 chǎn shēng 产生 sǔn hào 损耗 , fǎn ér 反而 néng 能 chí xù 持续 zēng zhí 增值 , shì 是 zhì néng 智能 jīng jì 经济 de 的 “ shí yóu 石油 ” 。 rén gōng zhì néng 人工智能 tōng guò 通过 duì 对 hǎi liàng 海量 shù jù 数据 de 的 gǎn zhī 感知 、 xué xí 学习 hé 和 jué cè 决策 , shí xiàn 实现 “ shù jù 数据 qū dòng 驱动 ” 。 shù jù 数据 yǐ jīng 已经 rú cǐ 如此 zhòng yào 重要 , cóng 从 guó jiā 国家 dào 到 dì fāng 地方 jūn 均 yǐ 已 míng què 明确 jiāng 将 shù jù 数据 zuò wèi 作为 guān jiàn 关键 shēng chǎn 生产 yào sù 要素 jìn xíng 进行 bù jú 布局 。 lì rú 例如 《 shàng hǎi shì 上海市 tuī jìn 推进 xīn xíng 新型 jī chǔ shè shī 基础设施 jiàn shè 建设 xíng dòng 行动 fāng àn 方案 ( 2 0 2 3 - 2 0 2 6 2023-2026 nián 年 ) 》 tí chū 提出 , yào 要 jiā kuài 加快 jiàn shè 建设 guó jì 国际 shù jù 数据 gǎng 港 , lì zhēng 力争 dào 到 2 0 2 6 2026 nián dǐ 年底 , shù jù 数据 yào sù 要素 chǎn yè 产业 guī mó 规模 dá dào 达到 5 0 0 0 5000 yì yuán 亿元 。
“ rén jī 人机 xié tóng 协同 ” zhòng gòu 重构 shēng chǎn liú chéng 生产流程 : rén gōng zhì néng 人工智能 jiāng 将 gōng yè huà 工业化 jīng yàn 经验 biān mǎ 编码 wèi 为 ruǎn jiàn 软件 , yóu 由 zhì néng 智能 shè bèi 设备 zhí xíng 执行 chéng xù huà 程序化 rèn wù 任务 , yǐn fā 引发 “ jī qì 机器 huàn rén 换人 ” de 的 tì dài 替代 xiào yīng 效应 。 dàn 但 gèng 更 shēn céng 深层 de 的 biàn gé 变革 zài yú 在于 chuàng zào 创造 xiào yīng 效应 : tā 它 cuī shēng 催生 le 了 jī qì 机器 xué xí 学习 gōng chéng shī 工程师 、 A I AI xùn liàn 训练 shī 师 děng 等 xīn 新 gǎng wèi 岗位 , bìng 并 yǔ 与 gāo jì néng 高技能 láo dòng zhě 劳动者 xíng chéng 形成 yōu shì hù bǔ 优势互补 , gòng tóng 共同 cóng shì 从事 fù zá 复杂 chuàng xīn 创新 gōng zuò 工作 。 zhè 这 jiāng 将 zhòng sù 重塑 qǐ yè 企业 zǔ zhī 组织 , shǐ dé 使得 “ měi gè 每个 rén 人 dōu 都 kě 可 jì 既 shì 是 yuán gōng 员工 yě 也 shì 是 lǎo bǎn 老板 ” , qǐ yè 企业 yǔ 与 shì chǎng 市场 de 的 biān jiè 边界 kě néng 可能 zài cì 再次 mó hú 模糊 。 lì rú 例如 , zài 在 shēng wù yī yào 生物医药 lǐng yù 领域 , A I AI fǔ zhù 辅助 yào wù 药物 shè jì 设计 píng tái 平台 yǔ 与 yào wù 药物 huà xué jiā 化学家 shēn dù 深度 xié tóng 协同 , kě yǐ 可以 xiǎn zhù 显著 suō duǎn 缩短 xīn yào 新药 yán fā 研发 zhōu qī 周期 。 jù 据 bù 不 wán quán 完全 tǒng jì 统计 , mù qián 目前 quán qiú 全球 yǐ yǒu 已有 chāo guò 超过 2 0 0 200 gè 个 A I AI qū dòng 驱动 de 的 yào wù 药物 yán fā 研发 guǎn xiàn 管线 jìn rù 进入 lín chuáng shì yàn 临床试验 jiē duàn 阶段 。
( èr 二 ) jīng jì 经济 zhī xīn 之新 : “ kuà jiè 跨界 róng hé 融合 ” yǔ 与 “ gòng chuàng 共创 fēn xiǎng 分享 ”
zài 在 jīng jì 经济 céng miàn 层面 , zhì néng 智能 jīng jì 经济 de 的 shēng chǎn fāng shì 生产方式 、 jià zhí 价值 chuàng zào 创造 jí 及 chǎn yè 产业 tǐ xì 体系 jiāng 将 jìn xíng 进行 quán xīn 全新 de 的 zhòng sù 重塑 , wǒ men 我们 tóng yàng 同样 kě yǐ 可以 jié hé 结合 dì fāng 地方 de 的 shí jiàn 实践 lái 来 guān chá 观察 。
shēng chǎn fāng shì 生产方式 gēn běn xìng 根本性 biàn gé 变革 : zhì néng 智能 jīng jì 经济 tuī dòng 推动 shēng chǎn 生产 cóng 从 xiàn xìng 线性 mó shì 模式 ( cǎi 采 - zào 造 - yòng 用 - qì 弃 ) xiàng 向 xún huán 循环 mó shì 模式 zhuǎn biàn 转变 , cóng 从 dà guī mó 大规模 biāo zhǔn huà 标准化 xiàng 向 gè xìng huà 个性化 dìng zhì 定制 zhuǎn biàn 转变 , cóng 从 chuí zhí 垂直 liàn tiáo 链条 xiàng 向 píng tái 平台 shēng tài 生态 zhuǎn biàn 转变 。 gōng yè 工业 hù lián wǎng 互联网 píng tái 平台 shí xiàn 实现 rén 人 、 jī 机 、 wù 物 、 chǎn yè liàn 产业链 de 的 quán miàn 全面 hù lián 互联 , yōu huà 优化 quán qiú 全球 zī yuán pèi zhì 资源配置 。 yǐ 以 hǎi ěr 海尔 kǎ ào sī 卡奥斯 C O S M O P l a t COSMOPlat 、 shù gēn 树根 hù lián 互联 gēn yún 根云 píng tái 平台 děng 等 wèi 为 dài biǎo 代表 de 的 guó jiā jí 国家级 “ shuāng kuà 双跨 ” píng tái 平台 , yǐ 已 lián jiē 连接 le 了 hǎi liàng 海量 shè bèi 设备 hé 和 qǐ yè 企业 , fù néng 赋能 shù shí gè 数十个 xíng yè 行业 。 hú nán shěng zhèng fǔ 湖南省政府 gōng zuò 工作 bào gào 报告 míng què 明确 , jiāng 将 shēn huà 深化 “ zhì fù 智赋 wàn qǐ 万企 ” xíng dòng 行动 , zhuā hǎo 抓好 pǔ huì xìng 普惠性 “ shàng yún yòng 上云用 shù fù 数赋 zhì 智 ” fú wù 服务 , kāi zhǎn 开展 zhì zào yè 制造业 xīn xíng 新型 jì shù gǎi zào 技术改造 、 zhōng xiǎo qǐ yè 中小企业 shù zì huà 数字化 zhuǎn xíng 转型 shì diǎn 试点 , péi yù 培育 yī pī 一批 gōng yè 工业 hù lián wǎng 互联网 píng tái 平台 hé 和 fú wù shāng 服务商 。
jià zhí 价值 chuàng zào 创造 huán jié 环节 shēng jí 升级 : rén gōng zhì néng 人工智能 bù jǐn 不仅 tí shēng 提升 zhì zào 制造 xiào lǜ 效率 ( jīng zhǔn 精准 zhì zào 制造 、 zhì néng 智能 wù liú 物流 ) , gèng 更 xiàng 向 yán fā 研发 shè jì 设计 ( rú 如 A I AI fǔ zhù 辅助 yào wù 药物 fā xiàn 发现 ) 、 yíng xiāo 营销 fú wù 服务 ( gè xìng huà 个性化 tuī jiàn 推荐 ) děng 等 gāo fù jiā zhí 高附加值 huán jié 环节 yán shēn 延伸 , bāng zhù 帮助 zhì zào yè 制造业 xiàng 向 quán qiú 全球 jià zhí liàn 价值链 gāo duān 高端 pān shēng 攀升 。 zhè jiāng 浙江 míng què tí chū 明确提出 , jī jí 积极 tuī dòng 推动 zhì néng 智能 jià shǐ 驾驶 、 xīn yī dài 新一代 zhì néng 智能 chuān dài 穿戴 shè bèi 设备 děng 等 zhì néng 智能 zhōng duān 终端 chǎn yè 产业 fā zhǎn 发展 , rén gōng zhì néng 人工智能 hé xīn 核心 chǎn yè 产业 yíng shōu 营收 zēng zhǎng 增长 2 0 % 20% yǐ shàng 以上 ; jiā kuài 加快 xīn yī lún 新一轮 guó jiā 国家 shù zì 数字 jīng jì 经济 chuàng xīn 创新 fā zhǎn 发展 shì yàn qū 试验区 jiàn shè 建设 , shù zì 数字 jīng jì 经济 hé xīn 核心 chǎn yè 产业 zēng jiā zhí 增加值 zēng zhǎng 增长 7 % 7% ; “ yī liàn 一链 yī cè 一策 ” tuī dòng 推动 rén xíng 人形 jī qì rén 机器人 、 nǎo jī 脑机 jiē kǒu 接口 、 lèi nǎo 类脑 zhì néng 智能 、 liàng zi 量子 xìn xī 信息 、 shēng wù 生物 zhì zào 制造 děng 等 chǎn yè 产业 fā zhǎn 发展 。
chǎn yè 产业 tǐ xì 体系 shēn dù 深度 zhòng gòu 重构 : zhì néng 智能 jīng jì 经济 yào qiú 要求 shù zì 数字 chǎn yè huà 产业化 yǔ 与 chǎn yè 产业 shù zì huà 数字化 shēn dù 深度 róng hé 融合 。 tā 它 yī fāng miàn 一方面 gǎi zào 改造 tí shēng 提升 chuán tǒng chǎn yè 传统产业 , lìng yī fāng miàn 另一方面 péi yù 培育 zhuàng dà 壮大 xīn xīng chǎn yè 新兴产业 , bìng 并 xū yào 需要 chāo qián 超前 bù jú 布局 wèi lái 未来 chǎn yè 产业 , cóng ér 从而 gòu jiàn 构建 xiàn dài huà 现代化 de 的 chǎn yè 产业 tǐ xì 体系 。 guǎng dōng shěng zhèng fǔ 广东省政府 gōng zuò 工作 bào gào 报告 tí chū 提出 , yào quán 要全 liàn tiáo 链条 tuī dòng 推动 liàng zi 量子 kē jì 科技 、 nǎo kē xué 脑科学 yǔ 与 nǎo jī 脑机 jiē kǒu 接口 、 rén gōng zhì néng 人工智能 、 zhì néng 智能 jī qì rén 机器人 、 jí chéng diàn lù 集成电路 、 gōng yè 工业 mǔ jī 母机 、 gāo duān 高端 yí qì 仪器 、 jī chǔ 基础 ruǎn jiàn 软件 děng 等 lǐng yù 领域 guān jiàn 关键 hé xīn jì shù 核心技术 gōng guān 攻关 qǔ dé 取得 tū pò 突破 ; jiā kuài 加快 tuī jìn 推进 rén gōng zhì néng 人工智能 quán yù 全域 quán shí 全时 quán 全 xíng yè 行业 gāo shuǐ píng 高水平 yīng yòng 应用 ; chōng fēn fā huī 充分发挥 jī diàn 机电 yī tǐ huà 一体化 hé 和 ruǎn yìng jiàn 软硬件 xié tóng 协同 yōu shì 优势 , zài 在 xīn piàn 芯片 、 suàn lì 算力 、 suàn fǎ 算法 、 shù jù 数据 、 yīng yòng 应用 děng 等 lǐng yù 领域 gù 固 běn qiáng jī 本强基 、 péi yōu 培优 zēng xiào 增效 , jiā kuài 加快 zuò qiáng 做强 chǎn yè 产业 quán 全 liàn tiáo 链条 。
( sān 三 ) shè huì 社会 zhī xīn 之新 : zhì néng 智能 tǐ 体 yǔ 与 rén lèi 人类 de 的 gòng róng 共融 jí 及 jìng zhēng 竞争
zhì néng 智能 jīng jì 经济 jiāng 将 chuàng zào 创造 yī gè 一个 rén jī 人机 gòng róng 共融 de 的 shè huì 社会 , zhè shì 这是 lì shǐ 历史 shàng 上 cóng wèi yǒu guò 从未有过 de 的 shè huì xíng tài 社会形态 。 cóng 从 jìn qī 近期 bào huǒ 爆火 de 的 “ yǎng 养 lóng xiā 龙虾 ” rè cháo 热潮 lái kàn 来看 , rén gōng zhì néng 人工智能 yǐ 已 kāi shǐ 开始 yōng yǒu 拥有 chù lǐ 处理 fù zá 复杂 shì wù 事务 de 的 “ zì zhǔ 自主 xíng dòng 行动 ” néng lì 能力 , ér 而 zài 在 bù yuǎn 不远 de 的 wèi lái 未来 , rén gōng zhì néng 人工智能 jí 及 zhì néng 智能 tǐ 体 huò xǔ 或许 jiāng 将 yōng yǒu 拥有 “ zì zhǔ 自主 jué cè 决策 ” de 的 néng lì 能力 , rén lèi 人类 lǐ lùn 理论 shàng 上 zuò wèi 作为 qí 其 “ zhǔ rén 主人 ” jù yǒu 具有 gè zhǒng 各种 jié diǎn 节点 de 的 zuì zhōng 最终 jué dìng quán 决定权 bìng 并 wèi 为 qí 其 chéng dān 承担 fǎ lǜ zé rèn 法律责任 。
dàn 但 bì xū 必须 zhù yì 注意 de 的 shì 是 , rén lèi 人类 zhī jiān 之间 de 的 chōng tū 冲突 tóng yàng 同样 kě néng 可能 shèn tòu dào 渗透到 zhì néng 智能 tǐ 体 céng miàn 层面 , zhì néng 智能 tǐ 体 kě néng 可能 zài 在 chù lǐ 处理 gè zhǒng 各种 máo dùn xìng 矛盾性 de 的 tóng děng 同等 yōu xiān jí 优先级 mìng lìng 命令 zhōng 中 chuàng shè 创设 chū 出 zì jǐ 自己 de 的 mìng lìng 命令 zuò wèi 作为 zuì gāo 最高 yōu xiān jí 优先级 , cóng ér 从而 bǎi tuō 摆脱 rén lèi 人类 de 的 “ zuì zhōng 最终 jué dìng quán 决定权 ” 。 zì shēn 自身 yōng yǒu 拥有 “ zuì zhōng 最终 jué dìng quán 决定权 ” de 的 zhì néng 智能 tǐ 体 yǔ 与 rén lèi 人类 de 的 gòng róng 共融 jí 及 jìng zhēng 竞争 , kě néng 可能 shì 是 rén lèi 人类 wèi lái 未来 bì xū 必须 miàn lín 面临 de 的 shè huì xíng tài 社会形态 。
yīn cǐ 因此 , zhì néng 智能 jīng jì 经济 xū yào 需要 zhǎn xīn 崭新 de 的 zhì lǐ 治理 , ér 而 chuán tǒng 传统 de 的 zhì dù 制度 kuāng jià 框架 kě néng 可能 chéng wèi 成为 xīn 新 fàn shì 范式 fā zhǎn 发展 de 的 zǔ lì 阻力 。 zhì néng 智能 jīng jì 经济 de 的 jiàn kāng 健康 fā zhǎn 发展 xū yào 需要 jiā qiáng 加强 rén gōng zhì néng 人工智能 zhì lǐ 治理 , jiàn lì 建立 yǔ 与 zhī 之 pǐ pèi 匹配 de 的 xīn xíng 新型 shēng chǎn guān xì 生产关系 , bāo kuò 包括 bāo róng 包容 shěn shèn 审慎 de 的 jiān guǎn 监管 tǐ xì 体系 、 gǔ lì 鼓励 zhǎng qī 长期 chuàng xīn 创新 de 的 jīn róng 金融 zhèng cè 政策 、 shì yīng 适应 shù zì 数字 láo dòng 劳动 de 的 fēn pèi 分配 yǔ 与 shè huì bǎo zhàng 社会保障 zhì dù 制度 děng 等 。
sān 三 、 zhì néng 智能 jīng jì 经济 shì 是 chāo yuè 超越 chuán tǒng 传统 fú wù 服务 jīng jì 经济 de 的 xīn xíng tài 新形态
wǒ men 我们 tōng cháng 通常 jiāng 将 jīng jì 经济 xíng tài 形态 huà fēn 划分 wèi 为 yán zhòng 严重 yī lài 依赖 tǔ dì 土地 de 的 nóng yè 农业 jīng jì 经济 、 xiāo hào 消耗 wù zhì 物质 bìng 并 gǎi biàn 改变 wù zhì 物质 xíng tài 形态 de 的 gōng yè 工业 jīng jì 经济 hé 和 tí gōng 提供 ruǎn xìng 软性 jià zhí 价值 de 的 fú wù yè 服务业 jīng jì 经济 。 nà me 那么 , zhì néng 智能 jīng jì 经济 shì 是 gōng yè 工业 jīng jì 经济 hái shì 还是 fú wù 服务 jīng jì 经济 ?
jǐn guǎn 尽管 zhì néng 智能 jīng jì 经济 huì 会 cuī 催 shēng wù 生物 lǐ xìng 理性 de 的 zhì néng 智能 chǎn pǐn 产品 ( rú 如 jī qì rén 机器人 、 zhì néng wǎng 智能网 lián 联 qì chē 汽车 ) , dàn 但 qí 其 jià zhí 价值 chuàng zào 创造 de 的 hé xīn 核心 yuán quán 源泉 , yǐ 已 cóng 从 chuán tǒng 传统 de 的 yuán cái liào 原材料 jiā gōng 加工 、 tǐ lì láo dòng 体力劳动 tì dài 替代 , zhuǎn xiàng 转向 jī yú 基于 dà 大 shù jù 数据 hé 和 gāo jí 高级 suàn fǎ 算法 de 的 “ rèn zhī 认知 jué cè 决策 ” yǔ 与 “ jià zhí 价值 chuàng zào 创造 ” běn shēn 本身 。 zhè zhǒng 这种 yǐ 以 shù jù 数据 wèi 为 guān jiàn 关键 yào sù 要素 、 suàn fǎ 算法 wèi 为 hé xīn 核心 gōng jù 工具 、 suàn lì 算力 wèi 为 jī chǔ shè shī 基础设施 de 的 jià zhí 价值 chuàng zào 创造 mó shì 模式 , suī rán 虽然 lì shǔ yú 隶属于 guǎng yì 广义 de 的 fú wù yè 服务业 fàn chóu 范畴 , dàn 但 qí 其 shù zì huà 数字化 、 wǎng luò huà 网络化 、 zhì néng huà 智能化 de 的 gēn běn 根本 shǔ xìng 属性 , yǐ jí 以及 duì 对 qí tā 其他 chǎn yè 产业 quán fāng wèi 全方位 、 chuān tòu xìng 穿透性 de 的 fù néng 赋能 xiào yīng 效应 , shǐ 使 qí 其 yǔ 与 chuán tǒng yì yì 传统意义 shàng 上 de 的 shēng chǎn xìng 生产性 、 shēng huó 生活 xìng 性 fú wù yè 服务业 yǒu 有 běn zhì qū bié 本质区别 。
yīn cǐ 因此 , zhì néng 智能 jīng jì 经济 shì 是 yī zhǒng 一种 yǐ 以 “ shù jù 数据 - suàn lì 算力 - suàn fǎ 算法 ” wèi 为 xīn zhì 新质 shēng chǎn lì 生产力 hé xīn 核心 yào sù 要素 、 yǐ 以 “ rén jī 人机 xié tóng 协同 、 kuà jiè 跨界 róng hé 融合 ” wèi 为 xīn 新 shēng chǎn fāng shì 生产方式 , bìng 并 yǔ 与 xīn xíng 新型 shè huì zhì dù 社会制度 pǐ pèi 匹配 de 的 、 dú lì 独立 qiě 且 gāo jí 高级 de 的 jīng jì 经济 xíng tài 形态 。 tā 它 dài biǎo 代表 le 了 xīn zhì 新质 shēng chǎn lì 生产力 de 的 xiān jìn 先进 zhì tài 质态 , shì 是 chuàng xīn 创新 qǐ 起 zhǔ dǎo zuò yòng 主导作用 、 bǎi tuō 摆脱 chuán tǒng 传统 zēng zhǎng 增长 lù jìng 路径 de 的 xiān jìn 先进 shēng chǎn lì 生产力 。
《 guó wù yuàn 国务院 guān yú 关于 shēn rù 深入 shí shī 实施 “ rén gōng zhì néng 人工智能 + ” xíng dòng 行动 de 的 yì jiàn 意见 》 tí chū 提出 sān 三 jiē duàn 阶段 mù biāo 目标 , měi gè 每个 jiē duàn 阶段 de 的 mù biāo 目标 jūn 均 tí jí 提及 “ zhì néng 智能 jīng jì 经济 ” 。 rú dào 如到 2 0 3 0 2030 nián 年 , wǒ guó 我国 rén gōng zhì néng 人工智能 quán miàn 全面 fù néng 赋能 gāo zhì liàng 高质量 fā zhǎn 发展 , xīn yī dài 新一代 zhì néng 智能 zhōng duān 终端 、 zhì néng 智能 tǐ děng 体等 yīng yòng 应用 pǔ jí lǜ 普及率 chāo 超 9 0 % 90% , “ zhì néng 智能 jīng jì 经济 chéng wèi 成为 wǒ guó 我国 jīng jì 经济 fā zhǎn 发展 de 的 zhòng yào 重要 zēng zhǎng jí 增长极 ” 。
sì 四 、 jī jí 积极 yōng bào 拥抱 zhì néng 智能 jīng jì 经济 xīn xíng tài 新形态
zhèng fǔ 政府 gōng zuò 工作 bào gào 报告 míng què zhǐ chū 明确指出 , 2 0 2 6 2026 nián 年 yào 要 shēn huà 深化 tuò zhǎn 拓展 “ rén gōng zhì néng 人工智能 + ” , cù jìn 促进 xīn yī dài 新一代 zhì néng 智能 zhōng duān 终端 hé 和 zhì néng 智能 tǐ 体 jiā kuài 加快 tuī guǎng 推广 , tuī dòng 推动 zhòng diǎn 重点 xíng yè 行业 lǐng yù 领域 rén gōng zhì néng 人工智能 shāng yè huà 商业化 guī mó huà 规模化 yīng yòng 应用 , péi yù 培育 zhì néng 智能 yuán shēng 原生 xīn 新 yè tài 业态 xīn 新 mó shì 模式 。 ér 而 zài 在 dì fāng 地方 céng miàn 层面 , xiāng guān 相关 de 的 bù shǔ 部署 hé 和 shí jiàn 实践 yě 也 yǐ 已 lù xù 陆续 zhǎn kāi 展开 :
gòu jiàn 构建 xīn 新 fā zhǎn 发展 gé jú 格局 , jī huó 激活 zhì néng 智能 chǎng jǐng 场景 nèi xū 内需 shì chǎng 市场 : yī tuō 依托 chāo dà guī mó 超大规模 shì chǎng 市场 yōu shì 优势 , yǐ 以 guó nèi 国内 xū qiú 需求 qiān yǐn 牵引 rén gōng zhì néng 人工智能 jì shù chuàng xīn 技术创新 hé 和 chǎn yè 产业 shēng jí 升级 。 běi jīng shì zhèng fǔ 北京市政府 míng què tí chū 明确提出 , yào 要 gāo shuǐ píng 高水平 jiàn shè 建设 “ shù zhì 数智 běi jīng 北京 ” ; quán miàn 全面 tuī jìn 推进 guó jiā 国家 shù jù 数据 yào sù 要素 “ yī qū 一区 sān 三 zhōng xīn 中心 ” jiàn shè 建设 , gāo zhì liàng 高质量 wán chéng 完成 guó jiā 国家 shù jù 数据 jī chǔ shè shī 基础设施 xiān xíng 先行 xiān shì 先试 rèn wù 任务 , jiàn shè 建设 guó jiā jí 国家级 shù jù 数据 chǎn yè 产业 jí jù 集聚 qū 区 hé 和 xíng yè 行业 gāo zhì liàng 高质量 shù jù 数据 jí 集 , zhī chí 支持 běi jīng 北京 shù jù 数据 jí tuán 集团 hé 和 guó jì 国际 dà 大 shù jù 数据 jiāo yì suǒ 交易所 fā zhǎn 发展 。 shàng hǎi shì 上海市 tí chū 提出 , jiāng 将 shēn rù 深入 shí shī 实施 “ rén gōng zhì néng 人工智能 + ” xíng dòng 行动 , jiā qiáng 加强 suàn lì 算力 shè shī 设施 、 xíng yè 行业 yǔ liào 语料 、 chuí lèi 垂类 mó xíng 模型 děng 等 bù jú 布局 jiàn shè 建设 , tuī dòng 推动 xīn yī dài 新一代 zhì néng 智能 zhōng duān 终端 、 zhì néng 智能 tǐ děng 体等 guǎng fàn 广泛 yùn yòng 运用 , jiā kuài 加快 zhòng diǎn 重点 chǎn yè 产业 zhì néng huà 智能化 gǎi zào 改造 , xīn zēng 新增 5 0 50 jiā 家 yǐ shàng 以上 xiān jìn 先进 zhì néng 智能 gōng chǎng 工厂 , jī jí 积极 péi yù 培育 zhì néng 智能 yuán shēng 原生 xīn 新 mó shì 模式 xīn 新 yè tài 业态 。
tuī jìn 推进 xīn xíng 新型 gōng yè huà 工业化 , hāng shí 夯实 zhì néng 智能 jīng jì 经济 chǎn yè 产业 jī chǔ 基础 : yǐ 以 rén gōng zhì néng 人工智能 quán miàn 全面 fù néng 赋能 xīn xíng 新型 gōng yè huà 工业化 , tuī dòng 推动 zhì zào yè 制造业 gāo duān huà 高端化 、 zhì néng huà 智能化 、 lǜ sè 绿色 huà 化 zhuǎn xíng 转型 。 jiā qiáng 加强 guān jiàn 关键 hé xīn jì shù 核心技术 ( rú 如 gāo duān 高端 xīn piàn 芯片 、 gōng yè 工业 ruǎn jiàn 软件 ) de 的 zì zhǔ 自主 chuàng xīn 创新 , tū pò 突破 “ kǎ bó zi 卡脖子 ” zhì yuē 制约 , dǎ zào 打造 zì zhǔ 自主 kě kòng 可控 de 的 chǎn yè 产业 shēng tài 生态 。 shàng hǎi shì 上海市 míng què 明确 , jiāng 将 shēn huà 深化 jī chǔ 基础 yán jiū 研究 xiān xíng 先行 qū 区 jiàn shè 建设 , wán shàn 完善 xuǎn tí 选题 xuǎn rén 选人 、 jīng fèi 经费 zhī chí 支持 、 chéng guǒ 成果 píng jià 评价 děng 等 jī zhì 机制 ; wéi rào 围绕 zhì suàn 智算 guāng wǎng 光网 、 lèi nǎo 类脑 zhì néng 智能 děng 等 lǐng yù 领域 , péi yù 培育 qián yán jì shù 前沿技术 hé 和 diān fù xìng 颠覆性 jì shù 技术 ; shēn huà 深化 luò shí 落实 guān jiàn 关键 hé xīn jì shù 核心技术 gōng guān 攻关 xīn xíng 新型 jǔ guó tǐ zhì 举国体制 , shēn rù 深入 shí shī 实施 “ jiē bǎng 揭榜 guà shuài 挂帅 ” 、 “ sài mǎ 赛马 zhì 制 ” děng 等 gōng guān 攻关 mó shì 模式 。 ān huī shěng 安徽省 qiáng diào 强调 , yào 要 shēn rù 深入 shí shī 实施 liàng zi 量子 xìn xī 信息 “ qiān jiā 千家 chǎng jǐng 场景 ” xíng dòng 行动 , tuī jìn 推进 zhì néng 智能 jī qì rén 机器人 tōng yòng 通用 jì shù 技术 dǐ zuò 底座 gōng guān 攻关 , jiā qiáng 加强 nǎo jī 脑机 jiē kǒu 接口 guān jiàn jì shù 关键技术 gōng guān 攻关 hé 和 hé xīn 核心 qì jiàn 器件 yán zhì 研制 。
shēn huà 深化 tǐ zhì 体制 jī zhì 机制 gǎi gé 改革 , péi yù 培育 zhì néng 智能 yuán shēng 原生 xīn 新 chǎn yè 产业 : dǎ tōng 打通 shù fù 束缚 xīn zhì 新质 shēng chǎn lì 生产力 fā zhǎn 发展 de 的 dǔ 堵 diǎn kǎ 点卡 diǎn 点 。 shēn huà 深化 kē jì 科技 、 jiào yù 教育 、 rén cái 人才 tǐ zhì 体制 zōng hé 综合 gǎi gé 改革 , jiàn lì 建立 “ chǎn xué yán 产学研 yòng 用 ” shēn dù 深度 róng hé 融合 de 的 chuàng xīn 创新 tǐ xì 体系 。 gāo xiào 高效 yòng 用 hǎo 好 guó jiā 国家 chuàng yè tóu zī 创业投资 yǐn dǎo 引导 jī jīn 基金 , dà lì fā zhǎn 大力发展 chuàng yè tóu zī 创业投资 、 tiān shǐ 天使 tóu zī 投资 , zhèng fǔ 政府 tóu zī 投资 jī jīn 基金 yào dài tóu 要带头 zuò 做 nài xīn 耐心 zī běn 资本 , tuī dòng 推动 gèng 更 duō 多 zhì néng 智能 jīng jì 经济 xīn 新 yè tài 业态 xīn 新 mó shì 模式 de 的 chū chuàng 初创 qǐ yè 企业 jiā kuài 加快 chéng zhǎng 成长 wèi 为 kē jì 科技 lǐng jūn 领军 qǐ yè 企业 。 shàng hǎi 上海 、 běi jīng 北京 、 shēn zhèn 深圳 děng 等 yī xiàn 一线 chéng shì 城市 fēn fēn 纷纷 tí chū 提出 , yào 要 fā huī 发挥 cái zhèng zī jīn 财政资金 yǐn dǎo 引导 zuò yòng 作用 , qiào dòng 撬动 gèng 更 duō 多 shè huì 社会 zī běn 资本 tóu xiàng 投向 rén gōng zhì néng 人工智能 děng 等 wèi lái 未来 chǎn yè 产业 zǎo qī 早期 xiàng mù 项目 。
cóng 从 “ rén gōng zhì néng 人工智能 + ” dào 到 “ zhì néng 智能 jīng jì 经济 xīn xíng tài 新形态 ” , biāo zhì 标志 zhe 着 wǒ guó 我国 duì 对 rén gōng zhì néng 人工智能 fā zhǎn 发展 de 的 rèn shí 认识 dá dào 达到 le 了 xīn 新 de 的 zhàn lüè 战略 gāo dù 高度 。 zhè 这 bù jǐn 不仅 shì 是 chǎn yè 产业 shēng jí 升级 de 的 qì jī 契机 , gèng shì 更是 yī chǎng 一场 shēn kè 深刻 de 的 jīng jì 经济 yǔ 与 shè huì 社会 fàn shì 范式 gé mìng 革命 。 miàn xiàng wèi lái 面向未来 , wǒ men 我们 bì xū 必须 cóng 从 jì shù 技术 、 jīng jì 经济 、 shè huì zhì dù 社会制度 duō wéi dù 多维度 xié tóng 协同 tuī jìn 推进 , zhǔ dòng 主动 sù zào 塑造 yǔ 与 zhī 之 pǐ pèi 匹配 de 的 “ jì shù 技术 - jīng jì 经济 - shè huì 社会 fàn shì 范式 ” , zhēn zhèng 真正 shí xiàn 实现 gāo zhì liàng 高质量 fā zhǎn 发展 , yǐn lǐng 引领 zhì néng 智能 jīng jì 经济 shí dài 时代 de 的 quán qiú 全球 fā zhǎn 发展 làng cháo 浪潮 。
( zuò zhě 作者 wèi 为 shàng hǎi 上海 shè huì kē xué yuàn 社会科学院 chǎn yè 产业 fā zhǎn 发展 yǔ 与 guī zé 规则 zhōng xīn 中心 zhǔ rèn 主任 )
pēng pài 澎湃 xīn wén 新闻 bào liào 报料 : 0 2 1 - 9 6 2 8 6 6 021-962866
pēng pài 澎湃 xīn wén 新闻 , wèi jīng 未经 shòu quán 授权 bù dé 不得 zhuǎn zài 转载
# zhì néng 智能 jīng jì 经济 # zhèng fǔ 政府 gōng zuò 工作 bào gào 报告 # liǎng huì 两会 shēn 深 guān chá 观察
sǎo mǎ 扫码 xià zài 下载 pēng pài 澎湃 xīn wén 新闻 kè hù duān 客户端
pēng pài 澎湃 jǔ zhèn 矩阵 pēng pài 澎湃 xīn wén 新闻 wēi bó 微博
xīn wén 新闻 bào liào 报料 bào liào 报料 rè xiàn 热线 : 0 2 1 - 9 6 2 8 6 6 021-962866
bào liào 报料 yóu xiāng 邮箱 : n e w s news @ t h e p a p e r thepaper . c n cn
hù 沪 I C P ICP bèi 备 1 4 0 0 3 3 7 0 14003370 hào 号
hù 沪 gōng wǎng 公网 ān bèi 安备 3 1 0 1 0 6 0 2 0 0 0 2 9 9 31010602000299 hào 号
hù lián wǎng 互联网 xīn wén 新闻 xìn xī 信息 fú wù 服务 xǔ kě zhèng 许可证 : 3 1 1 2 0 1 7 0 0 0 6 31120170006
zēng zhí 增值 diàn xìn yè wù 电信业务 jīng yíng 经营 xǔ kě zhèng 许可证 : hù 沪 B 2 - 2 0 1 7 1 1 6 B2-2017116
© 2 0 1 4 - 2 0 2 6 2014-2026 shàng hǎi dōng fāng 上海东方 bào yè 报业 yǒu xiàn gōng sī 有限公司