Translation AR EN ES FR RU
sān yī wǔ 315 yǐng zi 影子 diào chá 调查 | sī yù 私域 zhí bō 直播 wéi liè 围猎 lǎo nián 老年 qún tǐ 群体 ( xià 下 ) : jīng qiǎo 精巧 de 的 “ jiǎn fáng 茧房 ” shuí 谁 lái 来 pò 破
pēng pài 澎湃 xīn wén 新闻 mǎ shàng 马上 cè 测 gōng zuò shì 工作室 shí xí shēng 实习生 zhāng sī jiā 张思嘉
pēng pài 澎湃 zhì liàng guān 质量观 >
qīng chén 清晨 5 5 diǎn bàn 点半 , běi jīng 北京 chāng píng qū 昌平区 huí lóng guān 回龙观 shǒu kāi 首开 lóng jiē 龙街 de 的 tiān sè 天色 hái 还 wèi liàng 未亮 , 7 2 72 suì 岁 de 的 zhāng 张 dà yé 大爷 ( huà míng 化名 ) yǐ 已 zhǔn shí 准时 chū mén 出门 , bù lǚ 步履 cōng cōng 匆匆 de 地 bēn fù 奔赴 zhōu biān 周边 mǒu 某 jiā 家 dǎ zhe 打着 “ jiàn kāng 健康 yǎng shēng 养生 ” “ shēng huó 生活 yì zhàn 驿站 ” qí hào 旗号 de 的 mén diàn 门店 。 zhè yàng 这样 de 的 dǎ kǎ 打卡 , tā 他 fēng yǔ wú zǔ 风雨无阻 jiān chí 坚持 le 了 duō nián 多年 , měi yuè 每月 tuì xiū jīn 退休金 hé 和 zǎo nián 早年 zǎn xià 攒下 de 的 jī xù 积蓄 , dōu 都 qiāo wú shēng xī 悄无声息 de 地 liú rù 流入 le 了 gè lèi 各类 sī yù 私域 zhí bō jiān 直播间 。
wèi hé 为何 lǎo rén 老人 huì 会 chén mí zài 沉迷在 “ sī yù 私域 zhí bō 直播 ” zhōng 中 gòu mǎi 购买 chǎn pǐn 产品 , wèi hé 为何 zhè 这 lèi 类 zhí bō jiān 直播间 yòu 又 néng 能 xùn sù 迅速 kuò zhāng 扩张 , xíng chéng 形成 yī gè 一个 páng dà 庞大 què 却 yǐn mì 隐秘 de 的 “ shōu gē 收割 ” qú dào 渠道 ? jìn rì 近日 , pēng pài 澎湃 xīn wén 新闻 cǎi fǎng 采访 duō wèi 多位 chén mí 沉迷 gòu mǎi 购买 sī yù 私域 bǎo jiàn pǐn 保健品 de 的 lǎo rén 老人 jí 及 lǎo rén 老人 zǐ nǚ 子女 、 sī yù 私域 zhí bō 直播 cóng yè rén yuán 从业人员 hé 和 zhuān jiā 专家 , shì tú 试图 jiē lù 揭露 sī yù 私域 zhí bō 直播 lǐ 里 mǎi fāng 买方 de 的 xīn lǐ 心理 hé 和 mài fāng 卖方 de huà 的话 shù 术 , yǐ jí 以及 zhè fāng 这方 yǐn bì 隐蔽 de 的 kōng jiān 空间 gāi 该 rú hé 如何 jiān dū 监督 hé 和 guī fàn 规范 。
jīng xīn 精心 shè zhì 设置 shí jiān 时间 : miáo zhǔn 瞄准 lǎo rén 老人 zuò xī 作息 , qīng chén 清晨 kāi qǐ 开启 sī yù 私域 zhí bō 直播
bù shǎo 不少 zǐ nǚ 子女 yīn 因 zì jiā 自家 lǎo rén 老人 chén mí 沉迷 gòu mǎi 购买 sī yù 私域 zhí bō 直播 dài huò 带货 de 的 bǎo jiàn pǐn 保健品 ér 而 fā tiē 发帖 qiú zhù 求助 , lǐ nǚ shì 李女士 biàn shì 便是 qí zhōng 其中 zhī yī 之一 。
lǐ nǚ shì 李女士 shuō 说 , tā 她 de 的 gōng gōng 公公 zhāng 张 dà yé 大爷 jìn 近 èr shí 20 nián 年 kāi shǐ 开始 chén mí 沉迷 gòu mǎi 购买 bǎo jiàn pǐn 保健品 , jiā zhōng 家中 jiǎo luò 角落 duī mǎn 堆满 le 了 gè lèi 各类 chǎn pǐn 产品 , cóng 从 xī piàn 硒片 、 yáng nǎi fěn 羊奶粉 、 hǎi cān 海参 zhì pǐn 制品 , dào 到 yú yóu 鱼油 、 yà má 亚麻 zǐ yóu 籽油 děng 等 suǒ wèi 所谓 de 的 gōng néng xìng 功能性 yóu pǐn 油品 , zài 再 dào 到 cí liáo 磁疗 chuáng diàn 床垫 děng 等 bǎo jiàn pǐn 保健品 , jǐ hū 几乎 shì miàn shàng 市面上 cháng jiàn 常见 de 的 “ yǒu 有 kēng 坑 ” de 的 pǐn lèi 品类 dōu 都 mǎi 买 guò 过 。 cǐ wài 此外 , zhāng 张 dà yé 大爷 de 的 jiě jie 姐姐 yě 也 zài 在 bǎo jiàn pǐn 保健品 shàng 上 huā fèi 花费 le 了 zhì shǎo 至少 èr sān shí wàn yuán 二三十万元 , jiě dì liǎ 姐弟俩 hái huì 还会 xiāng hù 相互 jiè shào 介绍 , duì fāng 对方 shuō 说 nǎ kuǎn 哪款 hǎo 好 , lìng 另 yī 一 fāng biàn 方便 huì 会 gēn fēng 跟风 gòu mǎi 购买 。
lǐ nǚ shì 李女士 shuō 说 , zhāng 张 dà yé 大爷 hé 和 jiā rén 家人 tóng 同 zhù 住 , dàn 但 jiā rén 家人 gēn běn 根本 guǎn bù zhù 管不住 tā 他 。 “ tā 他 dōu 都 shì 是 tōu mō 偷摸 gòu mǎi 购买 , chī 吃 wán 完 de 的 bǎo jiàn pǐn 保健品 bāo zhuāng 包装 bèi 被 rēng chū lái 扔出来 , jiā 家 rén cái 人才 zhī dào 知道 tā 他 yòu 又 tiān 添 le 了 xīn 新 pǐn lèi 品类 。 ” tā 她 shuō 说 , zǐ nǚ 子女 gěi 给 lǎo rén 老人 mǎi 买 zhèng guī qú dào 正规渠道 de 的 bǎo jiàn pǐn 保健品 , lǎo rén 老人 shì 是 bù chī 不吃 de 的 , dàn 但 wài miàn 外面 diàn lǐ 店里 zhí bō jiān 直播间 xiāo shòu 销售 mài 卖 de 的 , què shì 却是 yī dà 一大 bǎ 把 yī dà 一大 bǎ 把 mǎi 买 。 “ yǒu xiē 有些 chǎn pǐn 产品 jiù suàn 就算 wéi bèi 违背 cháng lǐ 常理 , tā 他 yě 也 bù 不 xiāng xìn 相信 ( jiā rén 家人 ) , fǎn ér 反而 hái huì 还会 bāng 帮 piàn zi 骗子 shuō huà 说话 。 ” tā 她 shuō 说 。
zhāng 张 dà yé 大爷 de 的 “ rù kēng 入坑 ” shì cóng 是从 xiàn xià 线下 kāi shǐ 开始 de 的 。 lǐ nǚ shì 李女士 huí yì 回忆 , diàn pù 店铺 de 的 yǐn liú 引流 shǒu duàn 手段 shí fēn 十分 diǎn xíng 典型 , kāi yè 开业 chū qī 初期 zǒng huì 总会 yǐ sòng 以送 jī dàn 鸡蛋 、 xiǎo 小 lǐ pǐn 礼品 wèi 为 jué tóu 噱头 , xī yǐn 吸引 lǎo nián rén 老年人 qián wǎng 前往 , ér 而 yī dàn 一旦 lǎo rén 老人 tà rù 踏入 , biàn huì 便会 bèi 被 gè lèi 各类 xuān jiǎng 宣讲 、 xǐ nǎo 洗脑 shì 式 tuī xiāo 推销 bāo wéi 包围 。 zhè xiē 这些 shāng jiā 商家 hái huì 还会 dā jiàn 搭建 sī yù 私域 shè qún 社群 , jiāng 将 lǎo rén 老人 lā jìn 拉进 qún lǐ 群里 , tōng guò 通过 zhí bō 直播 、 sī yù 私域 liàn jiē 链接 jìn xíng 进行 chǎn pǐn xiāo shòu 产品销售 , zhí bō 直播 jié shù 结束 hòu 后 liàn jiē 链接 biàn huì 便会 xià jià 下架 。
zǐ nǚ 子女 men 们 jiǎng 讲 de 的 dào lǐ 道理 “ dòu 斗 ” bù guò 不过 xiāo shòu 销售 men 们 de 的 xǐ nǎo 洗脑 shì 式 tuī xiāo 推销 , gèng 更 ràng 让 zǐ nǚ 子女 men 们 fáng bù shèng fáng 防不胜防 de 的 , shì 是 shāng jiā 商家 men 们 jīng xīn shè jì 精心设计 de 的 zhí bō 直播 shí jiān 时间 : zǎo shàng 早上 liù qī diǎn 六七点 、 wǎn shàng 晚上 qī bā diǎn 七八点 。 lǐ nǚ shì 李女士 fēi cháng 非常 wú nài 无奈 , “ dōu 都 shì 是 wǒ men 我们 shàng xià bān 上下班 de 的 shí jiān 时间 diǎn 点 , máng 忙 dé 得 jiāo tóu làn é 焦头烂额 de 的 , nǎ 哪 yǒu kōng 有空 qù 去 fáng zhe 防着 lǎo rén 老人 kàn 看 zhí bō 直播 。 ”
àn fǎng 暗访 diào chá 调查 qī jiān 期间 , yī míng 一名 sī yù 私域 zhí bō 直播 qián 前 cóng yè rén yuán 从业人员 yú lín 余林 ( huà míng 化名 ) xiàng 向 pēng pài 澎湃 xīn wén 新闻 zhèng shí 证实 , shāng jiā 商家 shè zhì 设置 de 的 sī yù 私域 zhí bō 直播 shí jiān 时间 jīng guò 经过 le 了 hěn 很 cháng shí jiān 长时间 de 的 shí jiàn 实践 jiǎn yàn 检验 , què shí 确实 fēi cháng 非常 yǒu xiào 有效 : jiù shì 就是 miáo zhǔn 瞄准 le 了 lǎo nián rén 老年人 de 的 zuò xī 作息 , yào pǐn 药品 zhí bō 直播 zài 在 qīng chén 清晨 liù qī diǎn 六七点 , bǎi huò 百货 ( yè wù 业务 ) xiàn 线 zhí bō 直播 zài 在 wǎn shàng 晚上 qī bā diǎn 七八点 , qià hǎo 恰好 bì kāi 避开 le 了 nián qīng rén 年轻人 de 的 shí jiān 时间 , ràng 让 zhí bō 直播 gèng 更 yǐn bì 隐蔽 。
dǎ zào 打造 “ hǎo ér nǚ 好儿女 ” rén shè 人设 : láo 唠 jiā cháng 家常 、 huí yì 回忆 guò wǎng 过往 , bó qǔ 博取 gòng qíng 共情
“ bù 不 tīng 听 quàn 劝 ” de 的 gòu mǎi 购买 yù wàng 欲望 bèi hòu 背后 , shì 是 lǎo 老 rén men 人们 wú chù 无处 ān fàng 安放 de 的 jiàn kāng 健康 jiāo lǜ 焦虑 hé 和 qíng gǎn 情感 xū qiú 需求 , yǐ jí 以及 zuān kōng zi 钻空子 de 的 zhí bō 直播 chǎn yè liàn 产业链 tiáo 条 。
zhōu tíng 周婷 fù qīn 父亲 duī fàng 堆放 zài 在 jiā zhōng 家中 de 的 bù fēn 部分 bǎo jiàn pǐn 保健品
cháng qī 长期 zài 在 wài dì 外地 shēng huó 生活 de 的 zhōu tíng 周婷 yě 也 yǒu 有 tóng gǎn 同感 。 tā 她 yī nián 一年 zhǐ néng 只能 huí jiā 回家 yī liǎng cì 一两次 , zuì jìn 最近 sān nián 三年 , fā xiàn 发现 jiā lǐ 家里 bǎo jiàn pǐn 保健品 zài 在 zhú bù 逐步 zēng jiā 增加 , jīn nián 今年 yǐ jīng 已经 dào 到 le 了 “ xíng lǐ xiāng 行李箱 dōu 都 tuī bù jìn 推不进 jiā mén 家门 , jiā lǐ 家里 dào chù 到处 dōu 都 duī mǎn 堆满 le 了 bǎo jiàn pǐn 保健品 ” de 的 chéng dù 程度 。
tā 她 shuō 说 , suī rán 虽然 zì jǐ 自己 měi 每 yī cì 一次 huí jiā 回家 dōu 都 zài 在 gēn 跟 fù qīn 父亲 fǎn fù 反复 jiāo dài 交代 , rú hé 如何 fáng zhǐ 防止 shàng dāng shòu piàn 上当受骗 , dàn 但 yīn 因 zì jǐ 自己 cháng qī 长期 bù 不 zài jiā 在家 , lǎo rén 老人 mǎi 买 le 了 ( bǎo jiàn pǐn 保健品 ) zì jǐ 自己 yě 也 fā xiàn 发现 bù liǎo 不了 , méi 没 bàn fǎ 办法 jí shí 及时 tuì huò 退货 , zhè zhǒng 这种 gòu mǎi 购买 cái 才 huì 会 chí xù 持续 liǎng sān nián 两三年 zhī 之 jiǔ 久 。
lǎo nián rén 老年人 de 的 qīn qíng 亲情 yī lài 依赖 tè diǎn 特点 , yě 也 chéng 成 le 了 shāng jiā 商家 chéng xū ér rù 乘虚而入 de 的 jī huì 机会 。
sī yù 私域 zhí bō 直播 qián 前 cóng yè rén yuán 从业人员 yú lín 余林 jiè shào 介绍 , xiàn xià 线下 xiāo shòu 销售 rén yuán 人员 huì 会 dǎ zào 打造 “ hǎo 好 nǚ xù 女婿 ” “ hǎo 好 nǚ ér 女儿 ” de 的 rén shè 人设 , měi tiān 每天 péi 陪 lǎo rén 老人 láo 唠 jiā cháng 家常 、 chàng gē 唱歌 、 huí yì 回忆 guò qù 过去 , yòng 用 qíng gǎn 情感 gòng míng 共鸣 lā jìn 拉近 jù lí 距离 ; zài xiàn 在线 shàng 上 , zhǔ bō men 主播们 zé 则 tōng guò 通过 mài 卖 liú huáng 硫磺 zào 皂 děng 等 biàn yí 便宜 rì yòng pǐn 日用品 , huò qǔ 获取 lǎo rén 老人 xìn rèn 信任 。
“ yǐn liú 引流 de 的 shǒu duàn 手段 hěn 很 jiǎn dān 简单 , jiù shì 就是 sòng 送 jī dàn 鸡蛋 、 sòng 送 guà miàn 挂面 , huò zhě 或者 sòng 送 xǐ yī 洗衣 yè 液 , zhè shì 这是 xíng yè 行业 nèi 内 gōng rèn 公认 de 的 huò kè 获客 fāng shì 方式 。 ” yú lín 余林 jiè shào 介绍 , zhēn duì 针对 lǎo rén 老人 de 的 sī yù 私域 zhí bō 直播 dà zhì 大致 fēn wèi 分为 yào pǐn 药品 lèi 类 、 bǎo jiàn pǐn 保健品 lèi 类 hé 和 bǎi huò lèi 百货类 , hé xīn 核心 gòng xìng 共性 shì 是 “ xiàn xià 线下 yǐn liú 引流 + xiàn shàng 线上 shōu gē 收割 ” , wèi 未 jīng guò 经过 xiàn xià 线下 zhù cè 注册 de 的 rén 人 , gēn běn 根本 zhǎo 找 bù dào 不到 zhí bō jiān 直播间 de 的 rù kǒu 入口 , gèng 更 wú fǎ 无法 cān yù 参与 gòu mǎi 购买 , yě 也 wú cóng 无从 jiān dū 监督 。
yú lín 余林 shuō 说 , yī bān lái shuō 一般来说 , shāng jiā 商家 de 的 huò kè 获客 chéng běn 成本 kòng zhì 控制 zài 在 1 5 - 2 0 15-20 yuán 元 zhī jiān 之间 , chú le 除了 sòng 送 lǐ pǐn 礼品 , hái huì 还会 tōng guò 通过 “ kàn 看 zhí bō 直播 lǐng 领 hóng bāo 红包 ” de 的 fāng shì 方式 liú zhù 留住 lǎo rén 老人 — — bǐ rú 比如 yī jié kè 一节课 yī 一 xiǎo shí 小时 , lǎo rén 老人 kàn gòu 看够 4 0 - 5 0 40-50 fēn zhōng 分钟 , jiù 就 néng 能 lǐng dào 领到 5 5 máo qián 毛钱 de 的 wēi xìn 微信 hóng bāo 红包 , “ kàn shì 看似 xiǎo é 小额 fú lì 福利 , què 却 néng 能 ràng 让 lǎo rén 老人 yǎng chéng 养成 měi tiān 每天 kàn 看 zhí bō 直播 de 的 xí guàn 习惯 ” 。
“ wéi liè 围猎 ” céng céng 层层 dì jìn 递进 : sòng 送 lǐ pǐn 礼品 pù diàn 铺垫 jiàn kāng 健康 jiāo lǜ 焦虑 , zài 再 mài 卖 gāo 高 lì rùn 利润 chǎn pǐn 产品
yǐn liú 引流 zhī hòu 之后 , biàn shì 便是 céng céng 层层 dì jìn 递进 de 的 fēn céng 分层 shōu gē 收割 。
yú lín 余林 gào sù 告诉 jì zhě 记者 , yǐ 以 yào pǐn 药品 lèi 类 zhí bō 直播 wèi lì 为例 , shāng jiā 商家 huì 会 zhì dìng 制定 3 0 30 tiān 天 de 的 zhí bō 直播 pái qī 排期 , qián 前 1 0 10 tiān 天 bù 不 zhí jiē 直接 mài zhǔ 卖主 pǐn 品 , ér shì 而是 fǎn fù 反复 xuān jiǎng 宣讲 “ zhōng yī 中医 sān tōng 三通 ” “ yū dǔ 淤堵 zhì bìng 致病 ” děng 等 lǐ niàn 理念 , pù diàn 铺垫 jiàn kāng 健康 jiāo lǜ 焦虑 ; dì shí tiān 第十天 zuǒ yòu 左右 , tuī chū 推出 lèi shì 类似 “ fǔ méi 辅酶 Q 1 0 Q10 ” děng 等 pù diàn 铺垫 chǎn pǐn 产品 , shāi xuǎn 筛选 chū 出 yǒu 有 xiāo fèi 消费 yì yuàn 意愿 de 的 kè hù 客户 ; zài 再 tōng guò 通过 duō lún 多轮 shāi xuǎn 筛选 , zuì zhōng 最终 xiàng 向 hé xīn 核心 kè hù 客户 tuī sòng 推送 mǒu 某 kǒu fú yè 口服液 děng 等 zhǔ pǐn 主品 , wán chéng 完成 jīng zhǔn 精准 shōu gē 收割 。 “ bǐ rú 比如 yī gè 一个 mén diàn 门店 shōu 收 le 了 5 0 0 500 gè 个 lǎo rén 老人 , xiān 先 shāi chū 筛出 3 0 0 300 gè 个 mǎi 买 pù diàn 铺垫 chǎn pǐn 产品 de 的 , zài 再 shāi chū 筛出 2 0 0 200 gè 个 hé xīn 核心 kè hù 客户 , zuì hòu 最后 zhòng diǎn 重点 tuī xiāo 推销 gāo 高 lì rùn 利润 zhǔ pǐn 主品 , měi 每 yī bù 一步 dōu 都 suàn 算 dé 得 hěn 很 jīng zhǔn 精准 。 ” tā 他 shuō 说 。
jí biàn 即便 shì 是 yíng xiāo 营销 bǎi huò lèi 百货类 de 的 shāng pǐn 商品 , sī yù 私域 zhí bō 直播 yě 也 huì 会 shè jì 设计 hǎo 好 jié zòu 节奏 , lì rú 例如 , qián 前 wǔ tiān 五天 mài 卖 biàn yí 便宜 de 的 rì yòng pǐn 日用品 , huò qǔ 获取 lǎo rén 老人 xìn rèn 信任 , dì shí tiān 第十天 kāi shǐ 开始 tuī chū 推出 yáng nǎi fěn 羊奶粉 、 tuó 驼 nǎi fěn 奶粉 děng 等 gāo 高 lì rùn 利润 chǎn pǐn 产品 , “ zhè 这 lèi chǎn pǐn 类产品 de 的 máo lì lǜ 毛利率 néng 能 dá dào 达到 4 0 % 40% - 5 0 % 50% , bǎo jiàn pǐn 保健品 de 的 máo lì lǜ 毛利率 shèn zhì 甚至 néng chōng 能冲 dào 到 6 0 % 60% , lì rùn 利润 fēi cháng 非常 jīng rén 惊人 ” 。
rú jīn 如今 , sī yù 私域 zhí bō 直播 de 的 tào lù 套路 yě 也 zài 在 bù duàn 不断 shēng jí 升级 , yù fā 愈发 “ hé fǎ huà 合法化 ” 。
qián 前 cóng yè rén yuán 从业人员 yú lín 余林 tòu lù 透露 , shāng jiā 商家 shòu mài 售卖 de 的 chǎn pǐn 产品 dà duō 大多 yǒu 有 zhèng guī 正规 zī zhì 资质 — — yào pǐn 药品 shì 是 dài 带 OTC OTC biāo shí 标识 de 的 zhèng guī 正规 chǎn pǐn 产品 , bǎo jiàn pǐn 保健品 shì 是 yǒu 有 lán 蓝 mào zi 帽子 biāo zhì 标志 de 的 hé guī 合规 chǎn pǐn 产品 , běn shēn 本身 méi yǒu 没有 wèn tí 问题 , róng yì 容易 chù pèng 触碰 de 的 fǎ lǜ 法律 hóng xiàn 红线 shì 是 xū jiǎ 虚假 xuān chuán 宣传 , dàn 但 xū yào 需要 yī dìng 一定 qíng jié 情节 zhī chēng 支撑 , qiě 且 shāng jiā 商家 de 的 dìng jià 定价 chā é 差额 dà duō 大多 zài 在 hé lǐ 合理 fàn wéi 范围 zhī nèi 之内 , nán yǐ 难以 rèn dìng 认定 wéi fǎ 违法 。 “ tā men 他们 de huà 的话 shù 术 yǒu xiē 有些 shí hòu 时候 hěn 很 qiǎo miào 巧妙 , bù shuō 不说 chǎn pǐn 产品 néng 能 zhì bìng 治病 , zhǐ 只 shuō 说 néng 能 bǔ chōng 补充 yíng yǎng 营养 、 huǎn jiě 缓解 bù shì 不适 , zài 再 tōng guò 通过 yǐn shēn 引申 jiāo lǜ 焦虑 , ràng 让 lǎo rén 老人 zhǔ dòng 主动 gòu mǎi 购买 , nǐ 你 hěn 很 nán 难 zhuā zhù 抓住 bǎ bǐng 把柄 。 ”
duì yú 对于 zǐ nǚ 子女 ér yán 而言 , wéi quán 维权 de 的 chéng běn 成本 gèng shì 更是 nán yǐ chéng shòu 难以承受 。
lǐ nǚ shì 李女士 biǎo shì 表示 , tā 她 bìng fēi 并非 méi xiǎng 没想 guò 过 zhǎo 找 shì chǎng 市场 jiān guǎn bù mén 监管部门 , dàn 但 cǎi jí 采集 zhèng jù 证据 de 的 guò chéng 过程 tài guò 太过 fán suǒ 繁琐 , zǐ nǚ 子女 dà duō 大多 shàng bān 上班 máng lù 忙碌 , méi yǒu 没有 shí jiān 时间 tiān tiān 天天 gēn zhe 跟着 lǎo rén 老人 、 lù zhì 录制 shāng jiā 商家 de 的 xuān chuán 宣传 nèi róng 内容 ; qiě 且 lǎo rén 老人 gòu mǎi 购买 de 的 bǎo jiàn pǐn 保健品 zhǒng lèi 种类 duō dá 多达 shí jǐ 十几 、 èr shí zhǒng 二十种 , shè jí 涉及 duō jiā 多家 diàn pù 店铺 , āi gè 挨个 wéi quán 维权 de 的 shí jiān 时间 chéng běn 成本 、 jīng lì 精力 chéng běn 成本 tài gāo 太高 , dào 到 zuì hòu 最后 yě 也 zhǐ néng 只能 bù liǎo bù zhī 不了了之 。 “ tā men 他们 xiàn zài 现在 xué jīng 学精 le 了 , bǎ 把 lǎo rén 老人 lā dào 拉到 sī yù 私域 , xiàn xià 线下 hái 还 bù 不 chéng dān 承担 chǎn pǐn 产品 zé rèn 责任 , shuō 说 zì jǐ 自己 zhǐ shì 只是 píng tái 平台 , xiǎng 想 zhuā 抓 bǎ bǐng 把柄 gēn běn 根本 zhuā 抓 bù dào 不到 。 ”
shì jiān 市监 bù mén 部门 dǎ jī 打击 sī yù 私域 “ wéi liè 围猎 ” , zhuān jiā 专家 : fáng fàn 防范 lǎo rén 老人 bèi 被 piàn 骗 shì 是 gè 个 xì tǒng gōng chéng 系统工程
zhè gè 这个 xíng yè 行业 réng 仍 zài 在 kuò zhāng 扩张 。 yú lín 余林 jiè shào 介绍 , bù shǎo 不少 sī yù 私域 zhí bō 直播 píng tái 平台 réng 仍 zài 在 bù duàn 不断 zhāo mù 招募 chéng shì 城市 hé huǒ rén 合伙人 , kuài sù 快速 kuò zhāng 扩张 xiàn xià 线下 mén diàn 门店 , yī tào 一套 chéng shú 成熟 de 的 mó shì 模式 bèi 被 fù zhì dào 复制到 quán guó 全国 duō gè 多个 shěng fèn 省份 , mén diàn 门店 yī bān 一般 àn 按 xiāo shòu é 销售额 fēn chéng 分成 , yōng jīn 佣金 bǐ lì 比例 zài 在 shí wǔ bǎi fēn zhī 15% - èr shí bǎi fēn zhī 20% zhī jiān 之间 , xíng chéng 形成 “ zǒng bù 总部 - píng tái 平台 - mén diàn 门店 ” de 的 lì yì 利益 bì huán 闭环 。 bù shǎo 不少 sī yù 私域 zhí bō 直播 píng tái 平台 néng yòng 能用 hěn 很 duǎn 短 de 的 shí jiān 时间 fù zhì 复制 luò dì 落地 dà liàng 大量 mén diàn 门店 hé 和 jù dà 巨大 lì rùn 利润 。
zhè 这 bèi hòu 背后 hái yǒu 还有 wán zhěng 完整 de 的 chǎn yè liàn 产业链 zhī chēng 支撑 : zǒng bù 总部 fù zé 负责 wén àn 文案 cè huà 策划 、 jié mù 节目 shěn pī 审批 , tōng guò 通过 xiǎo 小 chéng xù 程序 、 H 5 H5 jiè miàn 界面 huò 或 zì yǒu 自有 A P P APP dā jiàn 搭建 guān kàn 观看 píng tái 平台 , jí biàn 即便 bèi 被 wēi 微 xìn fēng 信封 jìn 禁 , yě 也 néng 能 tōng guò 通过 gèng huàn 更换 yù míng 域名 guī bì 规避 fēng xiǎn 风险 ; xiàn xià 线下 mén diàn 门店 zé 则 zuò wèi 作为 yǐn liú 引流 hé 和 xiāo shòu 销售 de 的 hé xīn 核心 zài tǐ 载体 , chú le 除了 gè lèi 各类 yǎng shēng 养生 guǎn 馆 、 tǐ yàn 体验 guǎn 馆 , shèn zhì 甚至 yǒu dà 有大 yào fáng 药房 děng 等 zhèng guī 正规 yào diàn 药店 jià jiē 嫁接 zhè zhǒng 这种 mó shì 模式 。
tā 他 tǎn yán 坦言 , xíng yè 行业 nèi 内 de 的 lǎo bǎn 老板 dà duō 大多 bù yòng 不用 chéng dān 承担 tài 太 dà 大 fēng xiǎn 风险 , yù dào 遇到 tóu sù 投诉 , níng yuàn 宁愿 jiē shòu 接受 yī duì yī 一对一 de 地 péi qián 赔钱 , “ duì 对 tā men 他们 lái shuō 来说 , péi gěi 赔给 yī gè 一个 kè hù 客户 2 2 wàn kuài 万块 , xiāng duì 相对 yú 于 yī nián 一年 de 的 jù é lì rùn 巨额利润 , gēn běn 根本 bù zhí yī tí 不值一提 ” 。
bù guò 不过 , xiāng guān 相关 jiān guǎn bù mén 监管部门 yě 也 zài 在 chí xù 持续 dǎ jī 打击 sī yù 私域 zhí bō 直播 zhōng 中 de 的 wéi fǎ 违法 wéi guī xíng wèi 违规行为 。
2 0 2 5 2025 nián 年 1 0 10 yuè 月 , shì chǎng jiān guǎn 市场监管 zǒng jú 总局 zài 在 “ zhěng zhì 整治 sī yù 私域 zhí bō 直播 xū jiǎ 虚假 xuān chuán 宣传 wéi fǎ xíng wèi 违法行为 ” zhuān tí 专题 xīn wén 新闻 fā bù huì 发布会 shàng 上 tí dào 提到 , jìn nián lái 近年来 , bù fēn 部分 bù fǎ 不法 shāng jiā 商家 tōng guò 通过 “ miǎn fèi 免费 jiàn kāng 健康 jiǎng zuò 讲座 ” “ zhuān jiā 专家 yì zhěn 义诊 ” “ zhí bō 直播 lǐng 领 fú lì 福利 ” děng 等 xíng shì 形式 jīng zhǔn 精准 “ wéi liè 围猎 ” lǎo nián 老年 qún tǐ 群体 , jiāng 将 qí 其 yǐn liú 引流 zhì 至 sī yù 私域 zhí bō jiān 直播间 shí shī 实施 xū jiǎ 虚假 yíng xiāo 营销 , qīn hài 侵害 lǎo nián rén 老年人 hé fǎ quán yì 合法权益 。 zhēn duì 针对 sī yù 私域 zhí bō 直播 xū jiǎ 虚假 xuān chuán 宣传 luàn xiàng 乱象 , shì chǎng 市场 jiān guǎn bù mén 监管部门 chí xù 持续 qiáng huà 强化 mín shēng 民生 lǐng yù 领域 fǎn 反 bù 不 zhèng dāng jìng zhēng 正当竞争 gōng zuò 工作 , yán lì dǎ jī 严厉打击 shè 涉 lǎo nián rén 老年人 yào pǐn 药品 、 bǎo jiàn pǐn 保健品 xū jiǎ 虚假 xuān chuán 宣传 děng 等 wéi fǎ 违法 wéi guī xíng wèi 违规行为 。
huì shàng 会上 tí dào 提到 , yī shì 一是 yào 要 gāo wèi 高位 tǒng chóu 统筹 móu huà 谋划 , bù shǔ 部署 quán guó 全国 shì chǎng jiān guǎn 市场监管 xì tǒng 系统 kāi zhǎn 开展 zhuān xiàng 专项 zhěng zhì 整治 ; èr shì 二是 jiā qiáng 加强 jiān guǎn 监管 zhí fǎ 执法 , xíng chéng 形成 duì 对 sī yù 私域 zhí bō 直播 xū jiǎ 虚假 xuān chuán 宣传 wéi fǎ xíng wèi 违法行为 de 的 qiáng lì 强力 zhèn shè 震慑 ; sān shì 三是 yā shí 压实 píng tái 平台 zé rèn 责任 , tuī dòng 推动 duì 对 wéi fǎ xíng wèi 违法行为 de 的 zhì lǐ 治理 guān kǒu 关口 qián yí 前移 ; sì shì 四是 huí yīng 回应 shè huì 社会 guān qiè 关切 , jiān jué 坚决 zhěng zhì 整治 qún zhòng 群众 shēn biān 身边 de 的 wéi fǎ 违法 yǐn huàn 隐患 ; wǔ shì 五是 jiān chí 坚持 biāo běn jiān zhì 标本兼治 , shēn huà 深化 zhì lǐ 治理 cháng xiào jī zhì 长效机制 jiàn shè 建设 。
“ shè huì 社会 yào 要 xuān yáng 宣扬 kē xué 科学 de 的 bǎo jiàn 保健 guān 观 , hěn duō 很多 rén 人 bù 不 jiàn kāng 健康 de 的 bǎo jiàn 保健 guān niàn 观念 , shí jì shàng 实际上 yuán yú 源于 shè huì 社会 duì 对 kē xué 科学 de 的 bù 不 zūn zhòng 尊重 , hěn duō 很多 wèn tí 问题 yīng gāi 应该 cóng 从 yuán tóu 源头 shàng qù 上去 jiě jué 解决 。 zhǐ yǒu 只有 quán 全 shè huì 社会 zūn zhòng 尊重 kē xué 科学 , cái néng 才能 yǐn dǎo 引导 lǎo nián rén 老年人 bì kēng 避坑 。 ” zhī míng 知名 shù zì 数字 jīng jì 经济 zhuān jiā 专家 pán hé lín 盘和林 gào sù 告诉 pēng pài 澎湃 xīn wén 新闻 , jiān guǎn bù mén 监管部门 jì 既 yào 要 jiā dà 加大 jiān guǎn 监管 hé 和 duì 对 wéi fǎ xíng wèi 违法行为 de 的 chù fá 处罚 lì dù 力度 , yě 也 yào 要 jiā dà 加大 kē pǔ 科普 hé 和 xuān chuán 宣传 。
zhēn duì 针对 bù fēn 部分 píng tái 平台 shū yú 疏于 jiān guǎn 监管 、 róng rěn 容忍 bǎo jiàn pǐn 保健品 xū jiǎ 虚假 xuān chuán 宣传 de 的 wèn tí 问题 , pán hé lín 盘和林 rèn wèi 认为 shì 是 jī yú 基于 liǎng gè 两个 yuán yīn 原因 : yī gè 一个 shì yīn wèi 是因为 lì yì 利益 , pà 怕 yǐng xiǎng 影响 píng tái 平台 shēng yì 生意 , lìng 另 yī gè 一个 shì 是 méi yǒu 没有 rén 人 tí gōng 提供 zhuān yè 专业 de 的 jiàn yì 建议 hé 和 kàn fǎ 看法 , zhè 这 jiù 就 xū yào 需要 shì chǎng 市场 jiān guǎn jú 监管局 lì yòng 利用 zhuān yè zhī shí 专业知识 hé 和 píng tái 平台 hé zuò 合作 , duì 对 sī yù 私域 zhí bō 直播 nèi 内 de 的 xū jiǎ 虚假 xuān chuán 宣传 jìn xíng 进行 shí bié 识别 。
“ guān jiàn 关键 hái shì 还是 yào 要 jiāng 将 zé rèn 责任 luò shí 落实 dào 到 píng tái 平台 , yīn wèi 因为 qǔ zhèng 取证 fāng miàn 方面 píng tái 平台 gèng jiā 更加 fāng biàn 方便 。 ” pán hé lín 盘和林 biǎo shì 表示 , shǒu xiān 首先 , yào 要 míng què 明确 jiān guǎn 监管 zhí zé 职责 , hù lián wǎng 互联网 wǎng wǎng 往往 shì 是 kuà 跨 qū yù 区域 de 的 , gè dì 各地 jiān guǎn bù mén 监管部门 yào 要 kāi tōng 开通 wǎng shàng 网上 “ zhòng cái tíng 仲裁庭 ” , fāng biàn 方便 hù lián wǎng 互联网 yòng hù 用户 kuà 跨 qū yù 区域 jǔ bào 举报 ; qí cì 其次 , yào 要 míng què 明确 píng tái 平台 zé rèn 责任 , ràng 让 píng tái 平台 zhǔ dòng 主动 qù 去 jiān guǎn 监管 sī yù 私欲 zhí bō 直播 、 jiān guǎn 监管 bǎo jiàn pǐn 保健品 yíng xiāo 营销 , wú lùn shì 无论是 nèi róng 内容 píng tái 平台 hái shì 还是 diàn shāng 电商 píng tái 平台 , xū jiǎ 虚假 xuān chuán 宣传 dōu 都 yīng gāi 应该 nà rù 纳入 píng tái 平台 hé guī 合规 fàn chóu 范畴 。
( yú lín 余林 、 zhōu tíng 周婷 wèi 为 huà míng 化名 )